لوله فولادی
روش تولید لوله فولادی
اردیبهشت ۲۷, ۱۳۹۷
لوله کشی
لوله کشی
خرداد ۵, ۱۳۹۷

لوله

لوله

لوله

اصطلاح »Piping «عموما ً در مسائل مربوط به انتقال سيال از طريق لوله , اتصالات مربوطه و شيرآلات بكار برده مي شود . باتوجه به اينكه لوله جزء اصلي لوله آشي را تشكيل مي دهد


ابتدا به شرح آن مي پردازيم :

لوله ها

 

محصولاتي که بصورت تيوپ عرضه مي شوند , عموما ً » لوله « يا » تيوپ« ناميده ميشوند

تيوپ ها آه آاربرد آن درمبدل ها ،بويلرها ،قطعات ابزار دقيق و ماشين آلات است،

توسط قطر خارجي و ضخامت جداره بر حسب يك هزارم اينچ يا » «BWGمشخص مي گردند.
در حاليكه لوله ها توسط »قطر نامي لوله«وضخامت برحسب »«Schedule Number شناسائي مي شوند.البته در استانداردهاي مختلف تقسيم بنديهاي متــعددي در اين زمينه صورت گرفته است, بدين دليل در ابتدا به تشريح استانداردها مي پردازيم :

لوله

در ادامه اين جدول نيز مشخصاتي چون مساحت سطح مقطع ، وزن طولي ،ممان اينرسي و ديگر مشخصات لوله نيز آمده است. موسسه استاندارد نفت امريکا نيز استانداردي براي لوله ها ارائه داده است API 5Lکه نسبت به ديگر استانداردها ، لوله هائي با سايزها و ضخامت جداره متنوعي معرفي نموده است.

لوله های Stainless Steel

S.Sنيز در ضخامتهاي متفاوت , 5 S, 10S, 40Sساخته مي شوند که در ستون Cاين جدول آمده است. .اگر روش توليد لوله فرم دادن ورقها بصورت استوانه اي و جوش دادن دو لبه ورق باشد، آنرا لوله با درزجوشSeam-Weldedمي گويند،ولي اگر با استفاده از قالب توليد شود آنرا لوله بدون درزجوش  Seamless Cast مي نامند. انتهاي لوله ها معمولا ً بصورت مسطح يا  Plain End P.E ويا بصورت  » پخ زده «  يا   Beveled End  B.Eويا
»رزوه شده کوپلينک دار« Threaded & Coupled  T&Cاست. در زير نمونه اي از نوع B.E  آمده است

لوله

در برخي موارد نيز زاويه پخ  ٣٠درجه انتخاب ميگردد.

جنس لوله ها

جنس لوله ها با توجه به نوع سرويس و شرايط کارکرد تعيين مي شود. و به همين دليل لوله در جنس هاي مختلف توليد و عرضه مي شود . پس ابتدا به بررسي انواع فولادها مي پردازيم

انواع فولادها  • کربن استيل : فولادي که عناصر آلياژي آن کمتر از %١و ماکزيمم مقدار کربن آن %٠٫٢باشد را فولاد کربن استيل مي نامند.در اين ميان نيز عددي بنام » کربن معادل«  تعريف مي شود که روشي جهت تمييز فولادهاست و به صورت زير تعريف مي شود:

CE=%C+%Mn/6+ (%Ni+%Cu)/15+ (%Cr+%Mo+%V)/5

و بر طبق اين مشخصه ، کربن معادل فولاد کربن استيل نبايد بيشتر از ٠٫۴٣باشد. فولاد کربن استيل بر اساس عمليات حرارتي که روي آن انجام مي گيرد  ريخته گري ، شکل دهي و…به انواع مختلف تقسيم مي گردد.
اين جنس لوله بطور متداول مورد استفاده قرار مي گيرد و بر طبق استاندارد ASTM با دو کد  A53,A106مشخص مي شود. ترکيب شيميائي اين دو ، همسان بوده ولي نوع عمليات حرارتي که روي آن انجام مي گيرد متفاوت است و هريک ، در دو گريد A,B توليد مي شوند که نوع B داراي استحکام بيشتري است ، ولي نرمي آن کمتر است.به همين دليل گريد Aبراي خمش سرد و کويلهاي بسته توصيه مي شود.ترکيب شيميائي کربن استيل بر اساس کد آن در استاندارد ASTM و جداول مربوطه مشخص مي شود.بطور مثال
A106 Gr.B SMLS
حرف Aنمايانگر فولاد است ، عدد ١٠۶نوع آن را نمايش مي دهد که مقدار عناصر آلياژي در جداولي توسط ASTMتهيه شده است. گريد Bنيز همانطور که توضيح داده شد نوع عمليات حرارتي انجام يافته روي آن است.در جدول استاندارد مي توان براي اين فولاد مشخصات زير را پيدا نمود

فولاد

 Killed Carbon فولادی

نوعي کربن استيل است که روي آن عمليات اکسيژن زدائي صورت گرفته و اصطلاحا ً آرام شده است.اين عمل باعث افزايش مقاومت در دماهاي پايين مي شود.
• فولاد :Low Alloyنوعي فولاد آلياژي است که درصد عناصر آلياژي آن پائين است.اصولا ً اين عناصر باعث تقويت خواص فولاد ، از قبيل : کاهش ضريب انبساط ،
مقاومت در فشارهاي بالا ،افزابش مقاومت در برابر خوردگي و… مي گردند.

دو نمونه  از اين نوع فولادها در زير آمده است

A335 Gr. P11 : %1.25 Cr & %0.5 Mo
A335 Gr. P22 : %2.25 Cr & %1 Mo

براي دو گريد فوق، مقادير مقاومت تنش به صورت زير معين شده است
عکس فولاد آلياژي : اگر درصد عناصر آلياژي در فولاد از يک حد خاصي بالا باشد، آنرا فولاد
آلياژي مي نامند.

افزودن نيکل باعث تغيير ساختمان کريستالي شده و شکل پذيري ، چقرمگي و قابليت جوشکاري فولاد را افزايش مي دهد.همچنين باعث افزايش مقاومت در برابر

خوردگي محيطي مي گردد. موليبدن ) (Moباعث افزايش مقاومت در برابر خوردگي هاي حفره اي و شکافي ) (Crevice & Pittingمي شود.کربن و نيتروژن نيز مقاومت فولاد را افزايش مي دهند.

نمونه اي از اين فولاد در زير آمده است :

A312 Gr. TP304
• استنلس استيل : Stainless Steelنوعي فولاد آلياژي است که درصد عناصر نيکل و کروم آن نسبت به بقيه عناصر آلياژي بالاست .بطور کلي اگر ميزان کروم فولاد از ١١درصد بيشتر باشد ، آنرا Stainless Steelمي نامند.اين مقدار کروم باعث مي شود که هنگام خوردگي، لايه نازکي روي فولاد تشکيل شود و همين لايه باعث جلوگيري از خوردگي هاي بعدي مي شود و عملاً باعث ترميم خوردگي مي شود . همچنين S.Sدر برابر حرارت نيز مقاومتر است.

بيش از ٢٠٠گريد مختلف براي استنلس تعريف شده است که مقاومت در برابر حرارت و خوردگي و مشخصات مکانيکي متفاوتي دارند و در ۵دسته طبقه بندي شده اند که از شرح آنها صرف نظر مي کنيم • فولاد گالوانيزه : فولادي است که روي آن را با روکشي از »روي« پوشش مي دهند که آنرا در برابر عوامل محيطي همچون زنگ زدگي محافظت مي کند.در سايت اوره و. آمونياک ،اکثر ساپورت ها روکش گالـوانيزه دارند.همچنين جهت انتـقال آب آشاميدني ، هواي ابـــزار دقيق از لوله هاي گالوانيزه استفاده مي شود

– A53 GR.B / GALV

اين نوع لوله براي فشارهاي پائين و دماهاي نسبتاً پائين مناسب است.در مورد نام گذاري نيز ، فلز پايه کربن استيل A53گريد Bاست و . GALVهم نمايانگر روکش گالوانيزه آن. بطور کلي از مواد مختلفي بعنوان روکش براي لوله ها استفاده مي شود. اين روکش ها به دو قسمت عمده تقسيم مي شوند :يکي روکش هائي هستند که سطح لوله را بصورت
شيميائي تغيير نمي دهند و ديگري روکش هائي که تاثير شيميائي روي لوله دارند. روکش هاي نوع اول خود به چند دسته مختلف تقسيم مي شوند که از آن جمله مي توان به روکــــش هاي فلزي و غير فلزي اشاره نمود.روکش هاي نوع دوم نيز به دو دسته تقسيم مي شوند:روکش هاي با تغيير شيميائي و روکش هاي با تغيير فيزيو-شيميائي. در زير چند نمونه از روکش ها آمده است :

رنگ کاري ، قـــــــيراندود کردن ، رنگ زدن با اســــــپري هاي تقويت شده با فـلزهاي گوناگون Phosphating ، Chromizing، Sherardizing،، روکش اتيل سيليکات

• چدن : ترکيبي از آهن و کربن که درصد کربن آن بالاي % ٢٫٢است . عمده ترين نوع چدن ، چدن خاکستري است.از مزيت هاي آن مي توان به پائين بودن نقطه ذوب و ريخته گري آسان اشاره نمود.جنس بدنه اکثر شيرآلات از چدن است.
• شيشه : Borosilicateقديميترين نوع شيشه که در مقابل حرارت مقاوم است و ( و… موردBoiler Gauge Glass) ، شيشه گيج بويلرSight Glass جهت ساخت استفاده قرار مي گيرد. اين شيشه در برابر واکنش هاي شيميائي نيز مقاوم است.. · ساير مواد: موادي چون مس،آلومنيوم و… نيز به دلايل مختلف مورد توجه قرار مي گيرد. علاوه بر اين، لوله هاي ، PVCپلي اتيلني و کلاً لوله هاي پلاستيکي نيز در Pipingمورد استفاده قرار مي گيرند.

استاندارد : API 5Lاين استاندارد نيز مانند استاندارد ، ASTMلوله هاي با مشخصات و گريدهاي مختلف معرفي مي کند. بيشترين گريد استفاده شده، گريد Bمي باشد که اغلب براي لوله هاي با قطر بيشتر از ” 8از آن استفاده مي شود. مشخصات اين گريد به شرح زير است همچنين از اين گريد مي توان بجاي گريد GR.B A 106استفاده نمود.

روشهای اتصال لوله ها :

عمده روشهایی که برای اتصال لوله ها بکار می رود را ميتوان در سه دسته اصلی تقسيم بندی کرد, دو روش بصورت جوشی و روش دیگر بصورت پيچی است .این سه روش عبارتند از

· BUTT WELDED
· SOCKET WELDED
· SCREWED

: BUTT WELD اتصال

در این روش که به روش » جوش لب به لب « نيز موسوم است, دو لوله در راستای هم قرار داده می شوند و در فاصله مناسبی از یکدیگر خال جوش خورده و سپس توسط جوشی پيوسته به هم متصل می شوند . البته قبل از انجام اتصال دو انتهای لوله پخ زده می شود که به آماده سازی لبه ) (Edge Preparationموسوم است. در زیر مشخصات پخ ایجاد شده و نمونه ای از این نوع جوش ، آورده شده است :

لوله

لوله

 

همانطوریکه بيان شد در هنگام جوشکاری لوله ها و اتصالات ابتدا دو لوله در امتداد هم قرار می گيرند, سپس بوسيله جوشهای موقت دو لوله در حالت هم محوری ، ثابت می شوند که به این عمليات اصطلاحاً FITUPگفته می شود. پس از انجام جوشکاری اصلی , جوشهای موقت از لوله جدا می گردند. شکل زیر نمونه ای از FITUPرا نمایش می دهد

فولاد

روش های جوشکاری و تعداد لایه های جوش , که اصطلاحاً » پاس جوش « ناميده می شود,بسته به نوع فلز و شرایط کاری آن , در مدارک مخصوصی توضيح داده می شود.

SOCKET WELD اتصال در این نوع اتصال یکی از لوله ها در داخل اتصالات دیگر قرار گرفته و دور تا دور آن با فلز جوش پر می شود. در این نوع اتصال انتهای لوله ها صاف ساخته می شود.در زیر شکلی از این نوع اتصال آمده است

 لوله ها

مهمترین SPECدر جوشکاری . WELDING PROEDURE SPECیا همان WPSمی باشد که بسته به نوع مواد , نوع جوشکاری مشخصات ، BEVELشرایط پيش گرم کردن قبل از جوشکاری , مشخصات الکترود و… در آن موجود است.

در آماده سازی لبه و پروسه جوشکاری و عمليات جوشکاری , رعایت برخی از نکات الزامی است که در مدارک و استانداردها توضيح داده شده است. در اینجا نمونه ای از این موارد آمده است :

  • در اتصالات , Buttشکل انتهای لوله ) (End Profileبرای لوله ها و اتصالات باید مطابق با استاندارد ASME B 16.25باشد.
  • اگر ضخامت لوله کمتر از ٢۵ميليمتر باشد, شکل انتهای لوله باید باشد Single Bevel
  • در اتصالات Socketبين انتهای Socketو لوله فاصله ١-٣ميليمتر حفظ شود.اطلاعات بيشتر در استاندارد ASME B13.3 & ASME B31.1موجود است.
  •  حداقل ٢٠ميليمتر از انتهای پخ شده لوله باید عاری از انواع آلودگيها باشد.
    اگر سطوح خارجی دو لوله هم محور نشده باشند, جوشکار باید بين آنها را TEPEREDنماید. این کار با زاویه ٣٠درجه و بر اساس استاندارد ASME B31.3 صورت می گيرد.
  • FITUPباید توسط جوشکار ماهر و با همان الکترود معرفی شده برای جوش اصلی ) (ROOT PASSانجام پذیرد.
  • TACK WELDنباید به ریشه آسيب برساند.
  •  8 تعداد TACK WELDها به سایز لوله بستگی دارد و عموماً بر طبق جدول زیر محاسبه می شود :
  • از Tack Weldنباید برای هم محور نمودن لوله های Low Alloyیا High Alloyو لوله های غير آهنی استفاده کرد و در عوض باید از یک تکه فلز هم جنس , جهت نگهداری لوله استفاده نمود

(Fitting) اتصالات

جهت انشعاب گيري ، تغيير مسير لوله ها , بستن خطوط , تغيير سايز لوله و… از اتصالات استفاده مي گردد.زانوئيها ,فلنج ها , کوپلينگ ها وانشعابات ) (Bossجـــــــزو. اتصالات به حساب مي آيند.بسته به نوع اتصال که لب به لب , ساکتي يا پيچي باشد نوع اتصالات نيز تفاوت مي کند. در ادامه انواع اتصالات را توضيح خواهيم داد. برحسب نسبت فشار ) (Pressure Ratingخطوط, استانداردهاي متفاوتي براي اتصالات تعريف شده است بعنوان مثال استاندارد ASME B 16.9براي انشعابات با کاربرد عمومي مناسب بوده و استاندارد ASME B 31براي خطوط با فشار بالا
تمهيداتي در نظر گرفته است. در جدول زير دسته بندي اين استاندارد ها آمده است

 انشعاب گيري

زانوئيه اElbows

جهت چرخش جريان به اندازه ٩٠يا ۴۵درجه از زانوئيها استفاده مي گردد. ولي علاوه بر اين اندازه ها در طراحي هاي خاص زانويي با درجه هاي غير متعارف و بصورت سفارشي نيز ساخته مي شود.
اتصالي که باعث برگشت ١٨٠درجه اي جريان مي شود »برگشت« يا Returnمي نامند که به نوعي آنرا مي توان جزو زانوئيها طبقه بندي نمود.برگشت ها در ساخت کويل هاي مبدل هاي حرارتي و Ventمخازن مورد استفاده قرار مي گيرد.

لوله زانو لوله زانو

بسته به شعاع چرخش , دو نوع زانوئي ساخته و عرضه مي گردد که عبارتند اززانوئيهاي )»(Long-Radius , Short Radiusشعاع بلند« و »شعاع کوتاه« با شعاع ١/۵برابر قطر نامي لوله و براي سايزهاي ٣/۴به بالا و زانوئيهاي شعاع کوتاه با شعاع ASMEبراي شعاع بلند و ASME B16.9برابر قطر نامي لـــــوله مي باشند.استاندارد
براي شعاع کـــــوتاه اندازه هاي استاندارد را بيان نموده است. اندازه B 16.28استاندارد هريک از انواع زانوئيها ضميمه اين گزارش آمده است. يک نوع از زانوهاي ٩٠ درجه ضمن تغيير جهت در مسير سايز لوله را نيز تغيير مي دهد که آن را »زانوي کاهنده« مي نامند.شعاع زانوئي کاهنده ١/۵برابر قطر نامي انتهاي بزرگتر است

لوله زانو

ماتيرها Miters

براي تغيير مسير لوله هاي بزرگتر از ١٠اينچ که در فشار پائين کار مي کنند و افت فشار در آنها زياد مهم نباشد , با استفاده از چند تکه لوله که زاويه ٩٠درجه را تامين مي نمايد , درست مي شود. مايترها ممکن است از دو , سه يا چند تکه درست شوند . هر چقدر تعداد تکه ها زياد باشد مقاومت هيدروليکي مايتر کم مي شود. بطور کلي مقاومت در برابر جريان يک ماتير سه تکه تقريبا ً دو برابر زانوي شعاع بلند معادل مي باشد ولي از لحاظ اقتصادي مايتر باصـــرفه تر از زانوئي مشــــابه مي باشد. نحوه نمايش يک مايتر در نقشه بصورت زير است

ماتيرها

سه راهی Tees

براي انشـــــعاب گيري از خطوط اصلي از سه راهي ها استفاده مي شود. انشعاب گرفته شده مي تواند هم داراي زاويه ٩٠درجه باشد و هم مي تواند بصورت ۴۵ درجه از آن جــــدا شود. همچنين انشعاب گرفته شده مي تواند با قطري برابر قطر خط اصلي باشد و يا با قطري کمتري از قطر خط اصلي. درصورتي که انشعاب گرفته شده ٩٠درجه باشد آنرا Straight Teeيا »سه راهي مستقيم« مي نامند .اگر قطر انشعاب گرفته شده کمتر از قــــطر خط اصلي باشد آنرا » سه راهي کاهنده« يا Reducing Teeمي نامند.نوع ديگري از سه راهي که کـــــاربرد خاص دارد Bullheadمي باشد که در آن قطر فــــــرعي از قطر اصلي بزرگتر است و به ندرت مــــــــورد استفاده قرار مي گيرد.در سه راهي هاي کاهنده قطر انشعاب نمي تواند کمتر از نصف قطر لوله اصلي باشد

سه راهی

ساخته مي شوند که Bonney Forgeانواع ديگري از انشعاب گيري وجود دارد که به روش عبارتند ازWELDOLET,SOCKOLET,ELBOWLET در زير توضيح هر کدام از موارد فوق آمده است:

WELDOLETاتصال

انشعابي روي لوله اصلي است که روي لوله قرار مي گيرد و يک انشعاب ٩٠درجه باندازه
سايز لوله اصلي يا کوچکتر از خط اصلي مي گيرد. محدوده استفاده از اين نوع انشعاب براي ســــايز لوله هاي با٨/٣NPSاينچ تا ســــــــايز ۶٠ اینچ مي باشد .اصطلاح WELD OUTLETمخفف مي باشد

 

اين انشعاب استاندارد سازي نگرديده است ولي از استانداردASME B31.3 مي توان کمک گرفت.
معمولاً از متريال جهت ساخت آن استفاده مي شود .

ASTM A 105-A 350 –A 18

لوله متريال

 

CAP

جهت مسدود سازي خطوط از استفاده مي شود . cap. اين اتصال نيز همانند ساير اتصالات در سه حالتWELD,THREADED BUTT WELD,SOCKET
ساخته مي شود

CAP

در صورتي که CAPنوع پيچي از بيرون رزوه شده باشد آنرا پلاگ مي نامند
کاهنده ها REDUCER
هنگاميکه بخواهيم دو لوله با قطرهاي متفاوت را به همديگر متصل نمائيم از REDUCER استفاده می کنيم. کاهــــــــــــنده ها در دو فرم هم مرکز)(CC:CONCENTRIC و خارج از مرکز ساخته ميشوندECC:ECCENTRIC

REDUCER

اتصالات پيچي SCREWED

اتصالات پيچي که در لوله کشي هاي ساختماني کاربرد وسيعي دارند معمولاً از جنس آهن نرم و چدن ساخته ميشوند. در کاربردهاي صنعتي نيز , اتصالات گالوانيزه کلاس ١٥٠و ٣٠٠و شيرهاي در همين کلاس و در خطوط هوا و آب )(INSTRUMENT AIR& POTABLE WATER بکار مي روند.ولي بطور کلي اتصالات جوشي در سايت بر اتصالات پيچي ترجيح داده مي شود.در زير برخي از اتصالات پيچي توضيح داده شده است :

:FULL COUPLINGاتصال.

جهت اتصال دو لوله رزوه دار به همديگر بکار مي رود.اين اتصال همچنين در لوله کشي ساکتي« نيز به کار برده مي شود.نوع ديگري از این اتصال » REDUCER COUPLING. است که دو لوله با شعاعهاي متفاوت را به همديگر متصل مي کند

اتصال NIPPLEنيز همين عمل را انجام مي دهد با اين تفاوت که عمل اتصال بين دو اتصال را REDUCER COUPLING وHEXAGONAL NIPPLE برقرار مي کند. در زير تصويري از نشان داده شده است

لوله

TANK NIPPLEاتصال

جهت ايجاد يک انشعاب پيچي به روي مخازن با فشار پائين بکار مي رود.در سه گونه متفاوت ساخت و عرضه مي شود که يکي داراي دو سر رزوه و يک قسمت مياني بدون رزوه است, دومين نوع آن يک تکه لوله با رزوه پيوسته است، و در آخر نوع سوم آن يک تکه لوله با يک سر رزوه شده است.معمولاً طول اين اتصال ٦اينچ مي باشد

 

 THREDOLETاتصال

نوعی از اتصال است . جهت انشعاب گيري Bonny Forge ٩٠درجه بوده و ساختمان آن شبيه است . WELDOLET,SOCKOLETبيشتر جهت انشعاب گيري از درپوش لوله ها وسرمخازن از نوع »سر تخت« آن استفاده مي شود.

 SWADGED NIPPLEاتصال

يک اتصال کاهنده براي اتصال يک لوله بزرگتر و يک لوله با قطر کمتر بکار مي رود.از اين اتصال مي توان در موارد زير استفاده نمود اتصال لوله کشي پيچي به پيچي
لوله کشي پيچی به لوله کشيBUTT WELD:  به نازل پيچي روي تجهيزات لوله کشيBUTT WELD
روي نقشه نوع سرهاي با علائم اختصاري بيان مي شود . SWAGE که در جدول مقابل اين اختصارات آمده است.بطور مثال

لوله کشي پيچی

اتصال : UNION

در برخي موارد با توجه به دو سر رزوه بودن لوله ها واتصالات , موقع باز و بسته نمودن آنها اتصالي لازم است تا خللي در اتصالات ديگر پديد نياورد. اين اتصال همان UNIONاست که امکان نصب آسان , جداکردن لوله ها, شيرآلات یا اتصالات مخازن را در سيستم لوله کشي پيچي فراهم مي کند. ,

ها ممکن است بصورت ترکيبي با يک اتصال ديگر عرضه شوند : UNION

هاUNION TEE وUNION ELBOWمانند

لوله فلنج

HEXAGON BUSHING اتصال

جهت اتصال يک لـــــوله به يک اتصال بزرگتر بکار مي رود. کاربرد عمده آن در اتصالات ابزار دقيق است.باتوجه به شکل ساده آن مي توان آنرا با يک سوراخ کاري و قلاويز زدن سوراخ ايجاد شده توليد نمود.اين اتصال در خطوط کم فشار بکاربرده مي شود. اتصالات ديگري همچون زانوئيها سه راهيها از نوع پيچي نيز وجود دارد که از شرح آنها صرف نظر مي کنيم. در حالت عادي رزوه هاي روي اتصالات داخلي مي باشند ,ولي چنانچه رزوه ها بر روي اتصال
زده شوند اصطلاحاتي چون » نر و مادگي« به نام اين اتصالات اضافه مي گردد.

اتصالات پيچی

رزوه هاي روي اتصالات پيچي بر API 5Bو ASME B 1.20.1استانداردسازي شده اند.عموما ً اساس دو نوع رزوه براي لوله و اتصالات تعريف مي شود : »همگرا« و »مستقيم«.تعداد رزوه در اينچ هر دو نوع يکسان است .اکثر اتصالات پيچي داراي رزوه هاي همگرا مي باشند رزوه همگرا با علامت اختصاري NPTکه مخفف است ,مشخص ميشود . Taper Pipe Thread نوعي از رزوه اصلاح شده موجب تداخل کامل رزوه ها )تماس فلز با فلز( مي شود و مانع نشتي از ميان درزهاي مارپيچ مي گردد که در اين صورت علامت مشخصه آن NPTRاست
. Rigid Mechanical Joint for Railings که مخفف ميباشد علامت مشخصه رزوه هاي مستقيم نيز NPSاست که مخفف است . Straight Pipe Thread مشخصات رزوه هاي در زير آمده است : NPT.

اتصالات پيچی اتصالات پيچی

فلنج ها

در برخي موارد جهت اتصال لوله به تجهيز يا لوله به لوله از اتصال فلنجي استفاده مي شود.اين اتصال به جهت آساني نصب و جداشدن ، در مواردي کاربرد دارد که لازم است خط بصورت متناوب جهت بازديد يا تعمير باز و بسته شود . اتصال پمپ ها ، کمپرسورها،مبدلهاي حرارتي ، راکتورها و … به خطوط لوله توسط فلنج هائي صورت مي گيرد که توسط استاندارد API 6 Bو يکسان سازي شده است . ASME B16.5 يکي از مواردي که در فلنج ها اهميت زيادي دارد کلاس فشاري فلنج است. کلاس فشاري به سايز لوله ، فشار و دماي سيال درون خط ، خود سيال و مواردي از اين دست بستگي دارد ولي بطور کلي مي توان کلاس فشاري را بوسيله جدول زير به همديگر ربط داد :

فلنج ها

:Ring-Joint Face

جهت سرويس هاي با دما و فشار بالا بسيار مناسب است ولي گرانتر از بقيه نوع ها مي باشد. هر دو جفت فلنج که به هم متصل مي شوند ، از لحاظ شکل و اندازه يکسان هستند .. يک رينگ نيز در شيار بين دو صورت قرار مي گيرد.يکي از مزيت هاي اين فلنج عدم برخورد دو صورت فلنج به همديگر است

 ابعاد فلنج براي کلاس ١٥٠

 ابعاد فلنج براي کلاس ١٥٠

جدول صفحه ی بعد ابعاد فلنج براي کلاس ١٥٠را آورده است

فلنج

نحوه اتصال فلنج به لوله

فلنج ها از نظر نحوه اتصال نيز با همديگر متفاوتند وبه دسته هاي زير تقسيم بندي مي شوند:
1. Welding Neck 2. Slip-On 3. Screwed

WELDING NECK

جهت اتصال به اتصالات butt-weldيا نازل هاي تجهيزات و مخازن در دو نوع معمولي وبلند
ساخته مي شود.به علت ضخامت کافي در جاهائي که دما زياد و تنش هاي برشي ، فشاري و ارتعاشي وجود دارد بکار مي روند. شکل سمت راست نوع معمولي و شکل سمت چپ نوع بلند است.

فلنج

: Slip-on

جهت فلنج اتصالاتي مانند زانوئيها به ديگر اتصالات فلنجي و يا فلنج لوله ها مناسب است . اين نوع فلنج مقاومت کمتري نسبت به شوک و ارتعاش دارد.مقاومت آن تحت فشار تقريبا ً يک سوم مقاومت فلنج مشابه مي باشد. Welding Neck فاصله لوله تا انتهاي فلنج نيز همانند اتصالات يک شانزدهم اينچ مي باشد . Socket

فلنج

: Screwed/Threaded Flange

اين فلنج ها نيز همانند اتصالات رزوه اي و پيچي است.

فلنج

علاوه بر کاربردهاي بالا، فلنج ها جهت تغيير سايز خط نيز بکار مي روند.بنابراين دو نوع »فلنج کاهنده« و » فلنج افزاينده« نيز به دسته بندي هاي فلنج اضافه مي گردد. فلنج کاهنده در صورتي که اختشاش جريان مهم نباشد از اين فلنج جهت تغيير سريع سايز خط استفاده مي شود. ولي نبايد براي ورودي و خروجي دستگاههائي مثل پمپ از اين نوع استفاده کرد

در مورد فلنج هاي افزاينده اتصال آن به دستگاههاي دواري همچون پمپ و کمپرسور مشکلي بوجود نمي آورد. در برخي موارد حفره اي روي فلنج بصورت زير ايجاد مي گردد تا از آن بعنوان Orificeاستفاده نمود. شکل زير نمونهاي از را نشان مي دهد

welding neck orifice

فلنج

در برخي موارد نيز جهت انسداد لوله از نوعي فلنج استفاده مي شود که محل عبور جرياني ندارد ، به اين نوعفلنج نيز فلنج گفته مي شود . BLIND

فلنج

نمايش نوع فلنج روي نقشه يا مدارک نامگذاري بوسيله کلاس فشاري ، نوع اتصال، نوع صورت فلنج و… صورت مي پذيرد. در زير چند نمونه از نامگذاريها آمده است :

فلنج

در اين نامگذاري بعد از اشاره به نوع فلنج ، کلاس فشاري و در برخي موارد ضخامت ذکر شده و در انتها نيز متريال فلنج نوشته مي شود.

سوراخ پيچ در فلنج :

سوراخ هاي پيچ و قطر آنها بستگي به سايز فلنج و کلاس فشاري آن دارد.محل قرارگيري سوراخ فلنـــج ها طوري است که چهار سوراخ در روي خطوط عمودي و افقي گذرنده از مرکز قرار نمي گيرند.زاويه بين خط مرکز و اولين سوراخ برابر است با ٣٦٠تقسيم بر دو برابر تعداد سوراخها و زاويه بين هر دو سوراخ نيز برابر ٣٦٠درجه تقسيم بر تعداد سوراخها است. مثال اگر تعداد سوراخها ٤عدد باشد، زاويه بين خط افقي و اولين سوراخ برابر : ٣٦٠/٤*٢=٤٥
است و زاويه بين سوراخها ٩٠درجه است.در شکل زیر آرايش ٨تائي را نمايش مي دهد.

فلنج

فلنج

به اينکه Stud boltبه راحتي باز و بشته مي شود اکثرا ً از اين نوع پيچ براي بستن فلنج ها در ساختمان تجهيزات ديگر استفاده مي شود متمايز است و در هنگام ساخت و نصب امکان نظر گرفته مي شود .از مزيت هاي ديگر اين نوع پيچ اين است که با ساير پيچ هائي که در مختلف يافت مي شود. محاسبه طول پيچ بوسيله فرمول زير صورت مي گيرد.
اشتباه بستن اين پيچ به تجهيزات ديگر کاهش مي يابد..همچنين اين نوع پيچ در سايزهاي
L=2(S+He+Hf+x)+Hg
طول آزاد برابر دو يا سه برابر قطر »پيچ« = s
= Heضخامت مهره
= Hfضخامت فلنج
gasket = ضخامتx
Raised Face = ارتفاع قسمتHg

لوله

 

 

Gaskets

Gasketها يا واشرها جهت آب بندي مورد استفاده قرار مي گيرند. واشرهائي که جهت آب بندي فلنج هاي تخت) (Flat Faceبه Full-Face Typeموسومند و گسکت هائي که براي فلنج هاي استفاده مي شود Raised Faceرا مي نامند . Ring Type شکلهاي زير دو نوع از » گسکت رينگي« و نمونه اي از نوع است. Flat

لوله ( واشرها )

جنس مورد استفاده در گسکت ها معمولا ً »آزبست« فشرده و يا فلز غني شده از آزبست است.نوع دوم به خاطر اينکه در موقع باز و بسته کردن زياد آسيب نمي بيند بهتر است. انتخاب جنس واشر بستگي به نوع سيال خطوط و ميزان فشار و دماي آن دارد همچنين در مورد خورندگي سيال نيز دقت شود تا گسکت مناسبي انتخاب گردد.نوعي گسکت
Flatنيز به نام داریم که قسمتی از آن به بصورت فنري است . Spiral Wound در زیر شکل این گسکت آمده است

 لوله

در انتخاب نوع گسکت، سختي گسکت نيز مهم است.بطوريکه کارخانجات سازنده علاوه بر مشخصات گسکت ، سختي برينل هم ذکر مي گردد.استانداردهائي ASMEکه در آنها در مورد گسکت و نحوه انتخاب آن توضيحاتي آمده است شامل است . B16.21 & ASME B16.20 ASME B16.21در مورد گسکت هاي غير فلزي است.اين استاندارد شامل جداول اندازه ، تولورانس گسکت ها براي فلنج هاي چدني است. END

من سعی زيادی می کنم که کلمه مناسب را برای لغت های لاتين انتخاب کنم ولی اين کلمات در صنعت
ناشناخته است ، مثل کلمه واشر – بجای – گسکت ، در ضمن بنده در ابتدای هر مبحث کلمه فارسی آن را
استفاده می کنم ولی در ادامه آن مبحث کلمه مصطلح آن در عمل ) در صنعت ، ساخت قطعه و(…
را جايگزين نمايم که خواننده با آن آشنا شود بطور مثال : ) شير آلات —< ولو( )واشر —< گسکت( ) لوله کشی صنعتی —< پايپينگ ( . اين اصطلاحات ) گسکت ، پايپينگ و(… با املاء فارسی در صنعت نيز استفاده می شود .
عکس هایی از طراحی سيستم پایپينگ

 

 لوله کشی صنعتی

 لوله کشی صنعتی

 لوله کشی صنعتی

 

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

Call Now Buttonتماس - بخش فروش